Waarom medewerkers zich niet melden bij grensoverschrijdend gedrag (en wat organisaties kunnen doen)
Waarom medewerkers zich niet melden bij grensoverschrijdend gedrag is een onderwerp dat ik als vertrouwenspersoon bijna dagelijks hoor. Want de mensen die ik spreek, weten vaak al lang dat ze contact willen opnemen. Ze doen het alleen niet (meteen). Niet omdat er niets speelt of speelde. Maar omdat de stap om iets te zeggen veel groter was en is dan van buitenaf zichtbaar is.
Als LVV-registervertrouwenspersoon hoor ik die verhalen regelmatig. En wat ik hoor, is bijna altijd hetzelfde. En het heeft niets te maken met onwil, maar met onzekerheid, angst en onduidelijkheid. In dit artikel kun je vinden wat de belangrijkste drempels zijn voor melders en wat je als organisatie concreet kunt doen om die te verlagen. Ben je nu al benieuwd naar wat Vertrouwelijke Zaken voor jouw organisatie kan betekenen? Plan een vrijblijvende kennismaking.
De drempel is hoger dan organisaties denken
Veel organisaties denken dat ze het goed geregeld hebben. Er is een vertrouwenspersoon, er is een meldprocedure, er staat iets in het personeelshandboek. Maar de praktijk laat iets anders zien. Mensen aarzelen lang voordat ze contact opnemen. Ze twijfelen, wachten, en hopen soms dat het vanzelf overgaat. En als ze dan eindelijk de stap zetten, hoor ik hoe hoog de spanning al is opgelopen. Hoe ver de situatie al is geëscaleerd. En hoe vaak ze zeggen: "Nu moet ik wel. Want ik kan zo niet meer verder."
Dat is een signaal. Niet alleen voor de individuele medewerker, maar voor de organisatie als geheel.
Acht redenen waarom melders zich niet melden
Ze weten niet wat er gebeurt als ze melden
‘Doe ik er een melding mee? Wordt het bekend op mijn werk? Of mag ik gewoon mijn verhaal kwijt?’ Dit zijn vragen die mensen hebben voordat ze contact opnemen. De onbekendheid met het proces is een van de grootste drempels. Wie nog nooit met een vertrouwenspersoon heeft gesproken, weet niet wat die eerste stap betekent of wat die in gang zet.
Ze twijfelen of het erg genoeg is
‘Is dit wel zo erg? Stel ik me aan? Hoort dit misschien gewoon bij deze cultuur?’ Medewerkers vergelijken hun ervaring voortdurend met een denkbeeldige norm. Ze minimaliseren wat ze meemaken, normaliseren grensoverschrijdend gedrag, of denken dat anderen er geen moeite mee zouden hebben. Die interne twijfel houdt hen stil.
Ze zijn bang voor de gevolgen
‘Straks word ik buitengesloten. Of gezien als de verklikker. Of als degene die altijd moeilijk doet.’ De angst voor sociale uitsluiting, een veranderde werksfeer of zorgen over reputatieschade. Zeker wanneer de betrokken persoon een hogere positie heeft in de organisatie, voelt het melden alsof je jezelf kwetsbaar maakt zonder garantie op bescherming.
Ze willen niemand in de problemen brengen
Medewerkers denken niet alleen aan zichzelf. Ze denken ook aan collega's, aan de sfeer in het team, aan wat een melding betekent voor iemand die misschien ook gewoon zijn werk doet. Dat medeleven kan zwijgen in de hand werken.
Ze zijn onzeker over bewijs
‘Straks word ik niet geloofd. Ik kan het toch niet bewijzen.’ Het idee dat je hard bewijs moet hebben voordat je iemand mag bellen, zorgt voor een extra rem. Terwijl een vertrouwenspersoon er juist is om te luisteren, zonder dat je iets hoeft aan te tonen.
Ze hebben het eerder geprobeerd en niets gebeurde
‘Ik heb het aangekaart. Ik heb een signaal afgegeven. Maar er gebeurde niets.’ Eerdere slechte ervaringen wegen zwaar. Wie eerder heeft geprobeerd iets bespreekbaar te maken en daarna het gevoel had niet gehoord te worden, heeft een extra reden om de volgende keer te zwijgen.
Ze zagen wat er met anderen gebeurde
Medewerkers kijken naar hun omgeving. Als een collega die eerder iets meldde daarna moeilijker werd behandeld of zelfs vertrok, is dat een krachtig signaal om zelf stil te blijven.
Ze weten niet wie de vertrouwenspersoon is of waarvoor ze kunnen komen
‘Als ik eerder had geweten dat je er was, had ik al veel eerder contact opgenomen.’ Dit hoor ik opvallend vaak. Mensen wisten niet dat er een vertrouwenspersoon was. Of ze wisten het vaag, maar niet wat die persoon precies doet, wat vertrouwelijk betekent, en of ze ook gewoon hun verhaal kwijt konden zonder dat er meteen van alles in gang werd gezet.
Wat betekent vertrouwelijk eigenlijk?
Een gesprek met een vertrouwenspersoon is altijd vertrouwelijk. Dat betekent: wat je vertelt, blijft tussen jou en de vertrouwenspersoon. Je hebt als medewerker zelf de regie. Jij bepaalt wat er wel of niet met je verhaal gebeurt. Een gesprek is niet meteen een formele melding. Je kunt ook gewoon je verhaal doen, nadenken over je situatie, of verkennen welke mogelijkheden er zijn. De enige uitzondering geldt voor ernstige strafbare feiten waarvoor een wettelijke meldplicht geldt. In alle andere gevallen ben jij degene die bepaalt welk vervolg er is.
Wil je gewoon je verhaal kwijt? Dat kan. Neem vrijblijvend contact op voor een vertrouwelijk gesprek.
Wat kunnen organisaties doen?
De oplossing zit niet in nóg een beleidsnotitie. Medewerkers melden zich niet vaker omdat er een mooie regeling op papier staat. Ze melden vaker als ze weten wie de vertrouwenspersoon is, wat die persoon doet en dat ze er ook voor vroege signalen of kleine zorgen terechtkunnen. Dat vraagt om drie dingen:
Zichtbaarheid. Zorg dat de vertrouwenspersoon een gezicht heeft binnen de organisatie. Niet alleen een naam in een document, maar een herkenbaar persoon die medewerkers kennen.
Herhaling. Eén keer communiceren is niet genoeg. Mensen onthouden het pas als ze het meerdere keren horen, op verschillende momenten en via verschillende kanalen.
Uitleg. Leg uit wat een vertrouwenspersoon doet, wat vertrouwelijkheid inhoudt en dat een gesprek geen verplichtingen met zich meebrengt. Hoe concreter, hoe lager de drempel.
Leidinggevenden spelen hierin een belangrijke rol. Lees meer over de training sociale veiligheid voor leidinggevenden. En ook teams kunnen baat hebben bij voorlichting over sociale veiligheid, zodat iedereen weet waar de grenzen liggen en waar ze terechtkunnen. Vertrouwelijke Zaken verzorgt ook voorlichting voor teams over sociale veiligheid.
Waarom melders zich niet melden bij grensoverschrijdend gedrag heeft zelden met onwil te maken. Het heeft bijna altijd te maken met een drempel die te hoog is: te veel onzekerheid, te weinig bekendheid, en te weinig vertrouwen dat melden iets oplevert. Organisaties die daar iets aan willen doen, hoeven niet opnieuw het wiel uit te vinden. Ze moeten er vooral voor zorgen dat medewerkers weten waar ze terechtkunnen, vóórdat de situatie escaleert.
Benieuwd naar wat Vertrouwelijke Zaken voor jouw organisatie kan betekenen? Plan een vrijblijvende kennismaking.
Frank van Blitterswijk is LVV-registervertrouwenspersoon en adviseur sociale veiligheid bij Vertrouwelijke Zaken. Hij helpt organisaties preventief te werken aan een cultuur waarin iedereen zich veilig voelt. Meer weten? Stuur vrijblijvend een bericht via WhatsApp.
